؛ ارزش‌هاي كاربردي گياهان در طراحي فضاي سبز

در طول مدت تاريخ، گياهان تغيير مختصر يافته‌اند، ولي انتظار ما بسته به احتياج روزافزون ما از آن تغيير فراوان است.

در اجتماعات بدوي، انسان فقط از فرآورده‌هاي گياهي استفاده مي‌كرد. پس از اينكه بشر غذاي كافي براي تغذيه اجتماعات خود بدست آورد، متوجه زيبايي گياهان شده و با پيشرفت صنعت و توسعه شهرنشيني گياهان، جاي خود را به خانه‌هاي مسكوني دادند و بالنتيجه گياهان بر سطح كره زمين كاهش يافت و به همين نسبت علاقه انسان نسبت به گياهان بيشتر شد.

اخيراً نقش گياهان در تركيب خاك، تثبيت خاك، كنترل رطوبت و تغيير هاو شناخته شده است. اينك بعد از شناختن خواص گياهان بشر در تعديل و تغيير شرايط نامساعد محيط زيست از آنان كمك مي‌گيرد. متاسفانه غالب اوقات فقط جنبه زيباسازي گياهان زينتي مدنظر قرار گرفته و توجهي به ارزش علمي آنها نمي‌شود، در صورتي كه نقش گياهان در بهسازي محيط زيست بسيار مهمتر از فقط زيبابودن آنان است.
فرهنگ‌هاي جهان تغيير يافته است، فعاليت و سرعت زياد در كلان شهران امروزي تشابهي به سرعت كم و نوع زندگي گذشتگان ما ندارد.

روش و رفتار انسان امروزي نسبت به گياهان نيز تغيير يافته است، ولي اين تغيير روش به سرعت فرهنگ‌هاي ما نبوده است. در نتيجه محيط‌سازان به طور كلي توجهي به گياهان نكرده و از خواص آنها استفاده مناسب نشد. در فرهنگ عصر ما، كيفيت و كميت هرچيز سنجيده شده و ارزش اقتصادي و كاربردي آن تعيين مي‌گردد. گياهان در درجه اول براي بهتر جلوه دادن يك ساختمان يا زيباكردن زمين و يا براي بالا بردن ارزش زيبايي منطقه بكار مي‌رود، ولي نحوه عمل و استفاده خوب و صحيح از گياه نيز بايد درنظر گرفته شود.

اغلب مشكل بتوان فرقي بين خواص علمي و خواص زيباسازي گياهان قائل شد. مثلاً وقتي در اتوبان‌ها گياه كشت مي‌گردد تا از انعكاس مستقيم نور چراغ اتومبيل‌ها جلوگيري كند، به زيبايي و زيباسازي آن اتوبان كمك كرده‌اند. همين طور اگر براي پوشاندن محلي ناخوشايند يك رديف گياه كاشته شود، در مرحله اول به زيبايي منطقه كمك شده و در ضمن نقش كلي آن، يعني پوشاندن محل ناخوشايند نيز ايفا شده است. به غير از ميزان كاهش انعكاس نور و پوشاندن مناظر ناخوشايند گياهان براي ايجاد حصار و محل‌هاي محفوظ و هدايت زاويه ديد ناظر نيز بكار مي‌روند.

ارزش گياهان را مي‌توان سنجيد و بهترين كاربرد آنها را مشخص كرد و در بهسازي محيط زيست استفاده نمود. استفاده‌هاي عملي گياهان را مي‌توان به چهار دسته كلي تقسيم نمود. اين تقسيم‌بندي عبارتند از:

1. كاربرد گياهان در معماري

1-1    عناصر معماري؛
1-2    تقسيم فضا؛
1-3    ايجاد حفاظ؛
1-4    كنترل و ايجاد محوطه‌هاي خصوصي.
 
2. كاربرد مهندسي گياهان
 
2-1 كنترل و تثبيت خاك؛
2-2 كنترل صدا؛
2-3 كنترل انعكاس و نورهاي مزاحم ؛
2-4 كنترل ترافيك؛
2-5 پاكيزه‌سازي هوا.
 
3. كاربردي گياهان براي كنترل شرايط اقليمي

3-1 كنترل اشعه نور خورشيد؛
3-2 كنترل بايد؛
3-3 كنترل باران؛
3-4 كنترل درجه حرارت.