مجموعه فرهنگي jean marie tjibaou در اقيانوس شمالي در شبه جزيره newcaledonia يك مستعمره فرانسه و پايتخت نومايا قرار گرفته است . اين مجموعه بر خواسته ازتوجه به گياهان بومي و كلبه هايي كه به وسيله مردم بومي كاناك ساخته شده بود،توسط معمار ايتاليايي –رنزوپيانو-در سال 1993طراحي شده است و به عنوان تجليل از فرهنگ مردم كاناك و از ياد بردن خاطره استعمار فرانسه ساخته شد.

مجموعه كه سايت عظيمي را به خود اختصاص داده است به jeam marie tjibaouرهبر سياسي مردم كاناك كه در جنگ براي استقلال داخلي new caledoniaدر سال 1989 كشته شد ،اهدا شده است و به همين اسم نامگذاري شده است.

ايده اين بود كه به جاي ايجاد يك باز سازي تاريخي يا يك دهكده تكراري ساده با منعكس كردن فرهنگ بومي و سمبل هاي قديمي كه به هر حال هر كدام زماني خيلي بيشتر زنده بودند به توسعه فرهنگ كاناك بپردازند و به تاريخ محيط و باورهاي كاناك احترام بگذارند.

مجموعه فرهنگي تي جي بائو از منحنيهاي قفس مانند كه از چوب درختان كاج و صنوبر ساخته شده است . مركز فرهنگي براي نمايش دادن و فعاليت هاي مختلف روز مره در صدد تامين موضمعات بر طبق فرهنگ مردم كاناك طراحي شده است و ريشه هاي فرهنگ آن ها را حفظ كرده است و در طراحي ساختمان ، از باورها و اعتقادات فرهنگي مردم كاناك و همچنين چشم انداز زيباي شبه جزيره الهام گرفته شده است .

پروژه ژان ماری با طبیعت مانوس است یعنی بدون حضور نور خورشید که لطافت ساختارهای چوبی را باز می تاباند و بدون صنوبر بلند و ستون مانند که معیاری برای ارتفاع پوسته های وسیع ساختمان محسوب می شود و بدون بادی که از میان این عناصر می وزد و انعطاف پذیری و استحکام چوب را یادآوری می کند ، شناخت و درک کامل مکان و فضای خلق شده در این پروژه ، غیرممکن می شود.
در كل آب و هوا در نيو كالدونيا به طور قابل توجهي گرم و مرطوب است ،بنابراين يكي از ملاحظات اصلي براي مجموعه به وجود آوردن يك سيستم خنك كننده انفعالي كاراو موثر است.

سيستم تهويه ي انفعالي يكي از روش هاي اصلي خنك كردن و تهويه در مجموعه tjibaouاست.

مجموعه از 10 خانه انتزاعي چوبي با سايز ها و عملكردهاي متفاوت تشكيل شده است كه رنزو پيانوبراي آنها عنوان caseرا پيشنهاد كرده است.

اينcaseها به منظور تجليل و ياداوري فرهنگ بومي مردم كاناك ساخته شده اند و در يك انهناي ملايم در طول شبه جزيره به منظور تهويه ي ماكزيمم روي يك تپه جاي گرفته اند ،جايي كه بيشترين باد است .نما به سوي باد جنوبي غالب است.

در اين مجموعه از المان هاي طبيعي مشخص از قبيل باد ،نور،آب،و پوشش گياهي استفاده مي شود .

درپروژه مرکز فرهنگی جیبائو که قراربود سمبل استقلال قوم کاناک باشد ،طبیعتاً رجوع به سنت بومی پیش نیاز مهمی بود .

معماری این قوم به کلبه های چوبی -پوشالی منحصر می شود واین خود محدودیتی بزرگ ازنظر انتخاب الگویی برای تعبیر است .محدودیت دیگر بی دوام بودن این کلبه هاست .معماری بومی کاناک ازطریق تداوم یک شیوه ساختمان سازی مشخص حفظ می شود .

پاسخ پیانو به این مسئله نوعی معماری است که درآن تک بنا عرض اندام نمی کند .تصویر مجموعه ازدوریک نشان بارز محیطی است که مکمل ومتمایز کننده منظره ساحل ازدوردست است .این تصویر ازده سازه کلبه مانند درابعاد مختلف به وجود آمده است .کل مرکز ازسه بخش به وجود آمده است که هربخش به مثابه یک دهکده بومی ومستقل است .سازماندهی پلان این بخشها وفضاهای مدور آنها نیز تداعی کننده دهکده های اقوام کاناک اند .روش ساختن سازه های کلبه مانند ومصالح به کاررفته درآنها نیز ازاین فرهنگ الهام گرفته شده اند .

دلیل ساخت مرکز فرهنگی ژان ماری تجیبائو

ساخت مرکزی برای بیان فرهنگ کاناک تصمیمی بود که دولت فرانسه درطی کنفرانس صلح پس از شورشهای سال ۱۹۸۴و۱۹۸۸درکالدونیای جدید اتخاذ کرد .این مرکز به نام رهبرکاناک که درسال ۱۹۸۹کشته شد نام گذاری شده است .درمسابقه ای بین المللی طرح آقای پیانو به عنوان طرح برگزیده انتخاب می شود.

هنر پیانو در تبدیل کردن سازه بومی به های تک– تک لایه ای:

یکی از جلوه های اصلی این مجموعه ، قدرت اجرایی به کار رفته از نظر صنعت گری بارای ساخت آنهاست که ریشه در تمدن و فرهنگ منطقه دارد. صنعت و مهارتهایی که به شکل شیوه های ساخت ممکن در این منطقه تبلور یافته است.

فرم سازه ای منتخب رنزو پیانو به خوبی قادر است با الگوها و شکل های تکیه گاهها ، بادبندها و سایر عناصر سازه ای تلفیق شود. سازه این ساختمان ها دو لایه است و خلا بین دو جداره ، ابزاری ارزشمند برای خنک کردن و تهویه ی فضای داخلی محسوب می شود.

شبکه ای تنیده با بافتی ظریف ، پوسته خارجی ساختمانها را تشکیل می دهد و با ارتعاش هایی متغییر که در قسمت های مختلف متفاوت است. این پوسته خارجی ساختمان را پویاتر می کند.

جواب مثبت پیانو به خانه های کاناک:

نتایج بدت آمده ی فوق العاده قبل از ساعت این مجموعه ، نشان دهنده ی پاسخ مثبت پیانو است برای به نمایش گذاشتن فرهنگ کاناک که در تمام منطقه ی نیوکالدونیا غالب است و نشان دهنده نیاز و علاقه شدید او به باز اندیشی و بر انگیختن فرهنگ انسانی به طور پیوسته و به شکل های مختلف است.

همچنین این پروژه بیان کننده بینشی عمیق نسبت به امکانات و توانائی های معماری معاصر و چگونگی ترکیب آن با جزئیات و ریزه کاری های تمدن و فرهنگ بومی منطقه است.همچنین این پروژه قادر است علاوه بر تفکری گم شده در زمان ، باززنده سازی اندیشه های کهن یک قوم برای ایجاد رابطه با محیط طبیعی اطرافش را نیز به خوبی به تصویر بکشاند.

فضای داخلی:

درطرح برگزیده تعمدی درجلوه فروشی دیده نمی شود .تنها اشارت صریح به گذشته را می توان درمصالح وروش کارباچوب وانحنا دادن به قطعات یافت .

این بناها نه فقط تقلید صرف از صندوقچه های سنتی کاناک نیستند (نامی که به مسکن محلی داده شده )بلکه شکل خاص خودرا از روش ساختی اقتباس کرده اند که خاص منطقه اقیانوس آرام است ودرآن از تهویه طبیعی استفاده می شود .بنابراین این بنا یکی از نمونه های معماری پایدار نیز محسوب می شود.

مسئله اقلیم که به طورموازی با تحقیق درمورد ساختمانهای سنتی وانجام آزمایشهای پیشرفته بر ماکتهایی درابعاد مختلف وخصوصاً آزمون تونل باد دنبال می شد مبنای این قرارداده شد :که ازباد برای کنترل دمای دیوار دوجداره بیرونی ونیز تهویه طبیعی فضای داخل استفاده شود .

کمترطراحی توانسته است به طورهمزمان به معماری ومسائل توسعه پایدارتوجه کند . تهویه از طریق واردکردن جریان هوای خنک دربخش فوقانی بنا انجام می شود .صندوقچه ها طوری طراحی شده اند تا بادهایی راکه تقریباً همیشه ازیک جهت می وزند دریافت کنند وپیوسته دمای داخلی راطوری کاهش دهند که هوای گرم مدام تخلیه شود .بدیهی است که این سازه ها طوری طراحی شده اند که دربرابر هر رخداد اقلیمی ،به ویژه طوفانهای گرمسیری تاب آورند .

بناهای کوچکتر رابطه ای نزدیک بامحیط طبیعی دوروبر خود ایجاد می کنند .اهمیت دادن به چشم انداز درکالدونیای جدید هنری است که پیوندی عمیق بافرهنگ کاناک دارد .

فضاهای طبیعی بین صندوقچه ها واطراف آنها دقیقاً به همان شیوه ای احیاوحفظ می شود که مردمان ملانزیائی به طور سنتی درحفاظت ازمحیط طبیعی خود به کار می برند .دراین روش مدرنیته ، طبیعت ، وسنت باهم آشتی می کنند .

عکس ها، پلان ها و مطالبی که برای   مجموعه فرهنگي تيجيبائو در نیو کالدونیا از آثار معماری رنزو پیانو در این پست قرار گرفته اند می توانند در درس های مبانی نظری، معماری معاصر و معماری جهان در دوره ی کارشناسی و سیر اندیشه در معماری، در دوره ی کارشناسی ارشد و همچنین به عنوان نمونه موردی خارجی مرکز فرهنگی برای تحلیل در مطالعات طراحی معماری برای دانشجویان در درس طرح معماری مفید واقع شوند.