یك خانه هوشمند، خانه‌ای است كه می‌تواند از راه دور كنترل شود. خانه‌های سنتی سیستم‌های كنترل و عملیاتی جداگانه‌ای برای سیم‌كشی، برق، گرمایش، سرمایش، امنیت، سرگرمی و سیستم‌های كامپیوتری داشتند. در نقطه مقابل آن، در قلب خانه هوشمند یك كامپیوتر مركزی قرار دارد كه نقش مغز را برای این قابلیت‌های خودكار بازی می‌كند. كاربر می‌تواند سیستم‌های سرگرمی خانگی خود را از هر اتاقی درون خانه تحت كنترل بگیرد، آنها را روشن یا خاموش كند و نورپردازی تمام خانه را با یك كلید كوچك در اتاق خود تحت كنترل بگیرد.

تمام خانه‌های هوشمند از فناوری اتوماسیون استفاده می‌كنند. هر چند می‌توان براساس هدف، خانه‌های هوشمند را به 2 نوع تقسیم كرد. یك خانه هوشمند معمولی طوری طراحی می‌شود كه بسیاری از كارها را خودش به‌صورت خودكار انجام دهد، مثل روشن‌كردن چراغ‌ها، ایجاد تدابیر امنیتی و باز و بسته كردن پنجره‌ها. یك خانه هوشمند سبز از فناوری‌هایی استفاده می‌كند كه كمترین آسیب را به محیط زیست وارد می‌كنند، به‌عنوان مثال، استفاده از نور خورشید به‌عنوان منبع انرژی و بازیافت آب در این نوع خانه‌ها انجام می‌شود.

قابلیت‌های امنیتی و نظارتی خانه یكی دیگر از مزایای این نوع خانه‌ها است. سیستم‌های دوربین مداربسته و حسگرها می‌توانند هنگامی كه شخصی نزدیك به خانه می‌شود، چراغ‌های بیرون خانه را روشن كنند. برخی از سیستم‌ها حتی قابلیت تشخیص موارد خاص را هم دارند و اگر تلاشی برای نفوذ به خانه صورت بگیرد، می‌توانند زنگ هشدار را به‌صدا درآورند و قفل خودكار را فعال كنند.

خانه‌های هوشمند روز به روز ارزان‌تر و قابل‌دسترس‌تر می‌شوند. افراد سالخورده یا معلول با كمك خانه هوشمند می‌توانند نیازی به حضور یك همراه دائمی نداشته باشند. ویلسون معتقد است بیشتر كاربردهای خانه‌های هوشمند در جهت آسان كردن زندگی برای افراد سالخورده است كه بتوانند مستقل و امن به زندگی خود ادامه دهند.

حتی در این زمینه برخی از سرویس‌ها نیز راه‌اندازی شده است كه افراد خانواده می‌توانند به‌صورت آنلاین از اوضاع و احوال شخص مورد نظر باخبر شده و حتی او را از طریق دوربین‌هایی كه به صورت آنلاین نصب شده است، مشاهده كنند. محققان دانشگاه كارنگی‌ملون در حال تولید یك ربات كوچك هستند كه زمان قرص افراد را به‌آنها یادآوری كرده و قرص‌ها را در زمان مقرر به آنها می‌دهد.

هر چند كه خانه‌های پیش‌ساخته هوشمند در آینده‌ای نه‌چندان‌دور به مكانی عادی تبدیل خواهد شد، اما تغییر خانه‌های فعلی و تبدیل آنها به خانه‌های هوشمند یك چالش است. مجله News Australia در این مورد می‌نویسد: «راه‌حل ایده‌آل ایجاد یك خانه هوشمند، ساختن آن از نو است، چرا كه بهتر است كابل‌كشی‌ها هنگام ساخت انجام شود.»

علاقه‌مندان به فناوری می‌توانند مولفه‌های خانه هوشمند را از جمله ماژول‌های تشخیص گفت‌وگو، سنسورها و بازوهای حركتی تهیه كرده و در خانه خود نصب كنند. هر چند كه آینده فناوری خانه‌های هوشمند در گرو محیط زیست هوشمند است.

از زمان آغاز زمان، این كودكان بودند كه كارهای به‌اصطلاح خانه‌های هوشمند را انجام می‌دادند. از یخچال چیزی می‌آوردند، كانال‌های تلویزیون را عوض می‌كردند و احتمالا به خاطر مشكلاتی كه هیچ سررشته‌ای از منشاء آنها نداشتند نیز سرزنش می‌شدند. این كه این كودكان مشتاق برای انجام چنین كارهایی همواره كنار ما باشند، باعث شكل‌گیری فناوری خانه‌های هوشمند شد. در نهایت باید در خانه‌هایی زندگی كنیم پر از پیشخدمت و آشپزهای رباتیك كه به فرمان ما هر كاری را انجام می‌دهند.

این تصوری است كه در دهه 50 میلادی از خانه‌های آینده داشتند و در داستان‌های علمی ـ تخیلی هم می‌توان چنین خانه‌هایی را كه از پلاستیك كاملا سفید ساخته شده‌اند تصور كرد. خانه‌هایی خلوت كه با فشردن یك كلید، ست مبل از زیر زمین بیرون می‌آید و قهوه و چای آماده روی میز عسلی كنار هر مبل قرار دارد. تصور دهه 50 میلادی خانه‌های هوشمند را همه‌جور تصور كرده بود، به‌جز این‌كه این خانه‌ها از خود فكری داشته باشند و اغلب در فیلم‌های كمدی آن دوران، این خانه‌ها سوژه خوبی برای گرفتاری قهرمان داستان بودند.

فناوری خانه‌های هوشمند امروزی به‌سادگی قابل دسترس از فروشگاه‌ها هستند و كافی است به یك كامپیوتر شخصی (كه نقش مغز خانه هوشمند را بازی می‌كند) متصل شوند تا بتوان مثلا چراغ‌های خانه را از طریق اینترنت خاموش و روشن كرد.

همچنین سنسورهای مختلفی برای خانه‌های هوشمند تولید شده‌اند كه می‌توان از میان آنها به دوربین‌ها، حسگرهای تشخیص حركت یا حسگرهای تركیدگی لوله اشاره كرد. به‌كمك این حسگرها می‌توان تشخیص داد چه كسی ماشین خود را می‌خواهد به داخل بیاورد و سریع چراغ‌ها را روشن كند یا این‌كه به‌طور مداوم وضعیت لوله‌های آب خانه را كنترل كنید. همچنین بازوهای حركتی می‌توانند برای آبیاری خودكار باغچه، كنترل پرده‌ها از راه دور یا غذا دادن به حیوانات خانگی استفاده شوند. تنها محدودیت خانه‌دار شدن از نوع هوشمند آن، نامحدود نبودن پول است!!

حتما تا به‌حال توجه كرده‌اید كه امروزه دیگر روشن‌شدن خودكار چراغ‌ها و مسائلی از این دست، برایتان نوین و خیره‌كننده نیست. محیط زیست هوشمند دغدغه دیگری در این مورد است. هم‌اكنون بسترهای جدید تحقیقاتی برای به‌كارگیری كامپیوتر در محیط خانه شكل گرفته است. به‌جای آن‌كه با دكمه و كنترل سر و كار داشته باشند، با یك ربات هوشمند و دوست صحبت خواهند كرد و او همه این كارها را مدیریت می‌كند.

در حال حاضر آوردن و بردن وسایل به در خانه جزو اولویت‌های خانه‌های هوشمند نیست. به‌جای این موضوع تلاش بر این است كه به افراد معلول یا سالخورده توجه بیشتری شود و زندگی برای این گونه افراد ساده‌تر باشد. خانه‌های هوشمند طوری طراحی می‌شوند كه با استفاده از حسگرهای ساده و هوش مصنوعی پیشرفته، متوجه شوند كه افراد در حال چه كاری هستند (تشخیص رفتار) و در حال حاضر در كجا قرار دارند (تشخیص موقعیت). یك خانه هوشمند در ظاهر همانند دیگر خانه‌ها به‌نظر می‌رسد، اما در باطن یك آزمایشگاه كاملا پیشرفته است كه تقریبا همه جای آن دوربین دارد و میكروفن‌های مختلف در دیوارهایش نصب شده است و می‌تواند عبور و مرور افراد را در درها تشخیص دهد.