استفاده از فناوری نانو در معماری بسیار گسترده و از مراحل اولیه ی طراحی و کروکی های ساده گرفته تا مراحل نهایی و لمس فیزیکی نازک کاری هاست. این کاربرد را به ویژه می توان در انتخاب مصالح مناسب یافت که این انتخاب، به گونه ای انجام می شود که نه تنها بازتابی از ایده ها و تصورات طراحی باشد، بلکه تاثیر عمیقی نیز بر روش تفکر و اندیشه معمار داشته باشد. این تنوع در تصمیم گیری، به کمک طیف گسترده ای از گزینه هاست که نانو فناوری فراوری طراحان باز کرده است.

در واقع نانو معماری، تلفیق نانو با فناوری است که با استفاده از محصولات نانو، نانو مواد، نانو ارتباطات و حتی اشکال و فرم های نانو میسر می شود. نانو معماری به معنای ایجاد تحول در معماری با توجه به انقلاب فناوری نانو در قرن بیست و یکم است. کاربرد فناوری نانو در معماری، گستره ی وسیعی از مصالح و تجهیزات را در بر می گیرد که هدف از آن، عینیت بخشیدن و عملی کردن نظریه هاست (نظریه هایی که شاید پیش از این عرصه ی علمی راه نیافته بودند).

فناوری نانو، ما را یک قدم به داشتن مصالحی که ویژگی های دلخواهمان را داشته باشند، نزدیک تر می کند، مصالحی که ویژگی های منحصر به فرد ویژه ای دارند و مهندسان را از مصالح قدیمی که مشکلات متعددی هنگام استفاده از آن ها در فرآیند های ساخت و ساز بروز می کند، جدا می کند. با رها شدن از قید و بند مصالح سنتی موجود، می توان عملکرد های روشن و متفاوتی را برای مصالح جدید محصول نانو تعریف کرد که اساسا با جوهره و ویژگی های بنیادی مواد اولیه ی خود متفاوتند. شاید بتوان مهم ترین کمک فناوری نانو در عرصه ی مواد  و مصالح ساختمانی را کمک به مصرف مواد اولیه و انرژی کمتر برشمرد.

از نقطه نظر اقتصادی و همچنین از منظر مسایل زیست محیطی، استفاده ی بشر از فناوری نانو در درازمدت، می تواند برگ برنده ی او باشد. البته، متاسفانه برخی با بدگمانی به فناوری نانو نگریسته و عنوان می کنند، آنچه فناوری نانو را پیش می راند، خود فناوری و عشق به پیشرفت نیست، بلکه مۆلفه های اقتصادی هستند که عامل محرک اصلی محسوب می شوند. به هر حال، استاندارد های صنعتی، روش های تست مواد، امتحان هایی که این مصالح، با گذشت زمان پس می دهند و شاخص های کیفی، همه دست به دست هم داده، تا ارزیابی کاملی از محصولات این فناوری نوظهور انجام شود و این اطمینان را به دانشمندان می دهد که به آنچه منظور نظر داشته اند، دست یافته اند. از منظر کارفرمایان یا استفاده‌کنندگان اصلی، مواد و مصالح زاده ی فناوری نانو و محسوس ترین کاربرد نانو فناوری، بر جنبه های زییبایی شناختی، عملکردی، اقتصادی و پایداری (از نظر زیست محیطی) متمرکز می شود.

اغلب، به هنگام عرضه شدن فناوری نوین به حوزه ای تخصصی مانند صنعت ساخت و ساز، نخستین کار این است که بررسی کنیم این فناوری جدید چه مزایایی برای صنعت مورد نظر به ارمغان خواهد آورد. در مورد کاربرد نانوفناوری، ما به دنبال افزایش ارزش، ویژگی های عملکردی و تقاضای بازار با توجه به پیشرفت محصول خواهیم بود. اصولا یک طراحی خوب، بر اساس تقاضا انجام می شود. طراحی که به این ترتیب انجام شود، در مسیر خود، هم سبب تکامل تدرجی نانومواد می شود و هم محصولات نانوی تولید شده برای ساختمان. نتیجه چه خواهد بود؟ بدون تردید، پس از گذشت مدت زمانی، این محصولات جدید جای خود را در بازار تقاضا تثبیت کرده و محصولات سنتی که دیگر کارآمد نیستند، به آرامی صحنه ی بازار را ترک خواهند کرد.

این حقیقت به اثبات رسیده که محصولات تولید شده با استفاده از فناوری نانو، دارای بسیاری ویژگی های محصر به فرد هستند و می توانند بسیاری از مشکلات موجود در زمینه ساختمان را مرتفع کرده و حتی نیازها و روال های جاری در فرایند های ساخت را دستخوش تحول کنند.

بهترین عامل انگیزشی برای توسعه ی روز افزون فناوری نانو، تولید محصولاتی است که از ارزش تجاری و اقتصادی زیادی برخوردار باشند و از این روست که دست اندر کاران عرصه ی ساخت و ساز، یعنی مهندسان، معماران، طراحان داخلی و سازندگان می توانند از مزایای این مواد بهره مند شده و از گستره ی وسیع فناوری و مواد نانو بهره بجویند.

شناخت بیشتر و پیشرفت های نانو ساختارها، روش های سنتی تولید و کاربرد مصالح و عناصر ساختمانی را نیز متحول کرده است. در نتیجه ی جنبه های جدید مصالح و عناصر ساختمانی، در نوع استفاده از مواد و همچنین نیروهای وارد بر آن ها و محاسبه مقاومت مورد نیاز در طراحی و همچنین دیگر جنبه های مرتبط با ساخت و مدیریت عملیات ساختمانی هم تغییرات زیادی ایجاد شده و خواهد شد.

افزون بر این ها، استفاده از فناوری نانو به منزله پایان استفاده از آن نخواهد بود، بلکه به دنبال آن، موجب تقاضا برای خلاقیت بیشتر و در نتیجه، تعامل و همکاری نزدیک تر بین متخصصان دانشمندان حوزه ها و کشورهای مختلف خواهد شد.

      ادامه دارد...

 منبع:

محسن مرادی

بخش دانش و زندگی تبیان